Wilno, Litwa. Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Wilnie - konserwacja malowideł i sztukaterii filarów północnej i południowej strony nawy głównej. Etap I
Pracom konserwatorskim i restauratorskim zostaną poddane malowidła ścienne znajdujące się na filarach nawy głównej kościoła NMP w Wilnie. Po obu stronach nawy na filarach zachowały się uszkodzone, ale czytelne sceny z życia świętych. Pierwotnie te ścienne obrazy, malowane bezpośrednio na tynku, otaczały bogate sztukatorskie obramowania, które niestety zostały skute przez Rosjan, w czasie, kiedy to budynek kościoła przekształcono w magazyn. Pozostały jednak wyraźne ślady określające ogólny kształt i wielkość utraconych sztukaterii.
Celem planowanych prac jest więc konserwacja zachowanych malowideł i odtworzenie otaczających je pierwotnie sztukaterii, które wspólnie tworzyły artystyczną całość. Wykonane już badania konserwatorskie, przeprowadzono kwerendy, opracowano programy prac konserwatorskich oraz projekty odtworzenia brakujących sztukaterii co pozwoli na sprawne przeprowadzenie prac.
Kościół p.w. NMP na Piasku od zawsze był związany z franciszkanami. Jeszcze przed przyjęciem chrześcijaństwa, a po przeniesieniu stolicy z Trok do Wilna, po 1323 roku, Giedymin sprowadził tu franciszkanów osadzając ich na dobrach w dzielnicy „Piaski” i zapewniając swobodne odprawianie nabożeństw. Początkowo nie spotkali się tu przyjaznym przyjęciem, byli okrutnie mordowani co najmniej dwukrotnie; w czasie najazdu Tatarów (1341) a później w roku 1385, przez miejscową ludność pogańską. Pierwszy kościół prawdopodobnie był drewniany. Pierwszy w Wilnie franciszkański kościół murowany, został ukończony i poświęcony w 1421 roku. Równocześnie z kościołem wzniesiono klasztor.
Kościół NMP to prawdopodobnie najstarszy kościół i klasztor Wilna. Koleje bogatej i tragicznej historii dość dokładnie zatarły jego pierwotny wygląd. Z tego czasu pozostał dolny zrąb murów w układzie trzynawowym, ozdobny portal z cegły profilowanej i okrągła, gotycka wieża z północnej strony fasady. Ta właśnie okrągła wieża, a właściwie charakterystyczny dla polskiego gotyku stylu układania cegieł (tak zwane deseniowanie), pozwala potwierdzić budowę kościoła na pierwszą połowę XV wieku. Pożar w roku 1533 poważnie zniszczył kościół. Z czasu odbudowy w XVI wieku pochodzą ocalałe w następnych kataklizmach gotyckie sklepienia, w tym piękne sklepienie kryształowe w nawie południowej. Wtedy też, od strony południowej zbudowana była wolnostojąca dzwonnica, późnogotycka z przyporami w narożach i czterospadowym dachem o bogatej ornamentacji ceglanej. Ten wspaniały zabytek przetrwał aż do1872 roku, kiedy to władze carskie nakazały jego zburzenie. W pierwszej połowie XVIII wieku, po kolejnych zniszczeniach, kościół został odbudowany w obecnej postaci. Halowy układ kościoła zastąpiono bazylikowym, podwyższono środkową nawę, zmieniając zasadniczo architekturę budowli. Wystrój wnętrza dostosowano do modnego baroku; pozostawiono na szczęście gotycki portal, ostrołukowe okna i przypory. W 1812 roku armia francuska zarekwirowała kościół na magazyn zboża. Odnowiony po zniszczeniach, został znowu skonfiskowany z przeznaczeniem na archiwum. Temu celowi służył przez cały okres rozbiorów aż do lat międzywojennych.
Po wojnie władze sowieckie również urządziły tu archiwum. Ostatecznie kościół został przywrócony do swej funkcji po odzyskaniu niepodległości Litwy.
Klasztor znajdujący się od strony południowej kościoła wybudowany równocześnie z kościołem został spalony w 1749, w 1778 roku został odbudowany. Wewnątrz cmentarza przykościelnego, na rogu ulic Trockiej i Franciszkańskiej, zachowała się barokowa kaplica grobowa postawiona w 1708 roku przez Michała Suzina. Między kaplicą Suzinów a kościołem ustawiono w roku 1932 pomnik Józefa Montwiłła, burmistrza miasta, działacza społecznego i mecenasa sztuki. Pomnik wykonał Bolesław Bałzukiewicz.
Mimo ogromnych zniszczeń we wnętrzach kościoła zachowały się fragmenty interesujących barokowych dekoracji, sztukaterii i malowideł znajdujących się na ścianach, filarach i sklepieniach kościoła, które należy odsłonić i poddać pieczołowitej konserwacji.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
